Pestvogel (Bombycilla garrulus)
Schrijfsels, beelden, (voet)noten en af en toe een gekraakte noot. De notenkraker is een bijzondere kraaiachtige, die maar zelden in Nederland wordt waargenomen.
donderdag 30 december 2021
VOGEL VAN DE MAAND
VOOIJS EETHUIS
De kleine wereld achter een suikerzakje (6)
Op zolder kwam ik een oud suikerzakjesalbum tegen en kreeg een idee.
Zo’n suikerzakje is een stille getuige van een voorbijgegane wereld. Als ik nu eens beelden die dit bij mij oproept vastleg, een serie van die zakjes scan en in blog-posts verwerk. Zo gezegd, zo gedaan.
woensdag 10 november 2021
VOGEL VAN DE MAAND
Paarse strandloper (Calidris maritima) en Grauwe franjepoot (Phalaropus lobatus)
(Foto's en grafische bewerking: © Jaap v.d. Marel)
maandag 8 november 2021
HERFST
Het is sinds enige weken volop herfst. In dit jaargetijde verwonder ik mij altijd over de enorme verscheidenheid aan soorten paddenstoelen die je tegen kunt komen. Ze zijn er in allerlei kleuren. In Nederland alleen al komen meer dan vijfduizend soorten voor. Er zijn paddenstoelen met plaatjes onderaan de hoed voor verspreiding van de sporen, zoals de zeer giftige groene knolamaniet, maar ook soorten die sporen met buisjes (bijv. eekhoorntjesbrood), stekels, slijm of middels verstuiving (stuifzwammen en aardsterren) in de lucht brengen. De vormenrijkdom is ongekend: trechterzwammen, bekerzwammen, spijkerzwammen, paddenstoelen die op pruiken, sponsen, geweien, vogelnestjes, sinaasappelschillen, knotsen, grote witte gummi ballen (reuzenbovisten) en koraal lijken. Je kunt het bijna zo gek genoeg niet verzinnen of het is er wel. Deze uitbundige biodiversiteit inspireerde mij tot het maken van onderstaande plaat. Hiervoor koos ik een zevental aparte vertegenwoordigers van de wonderbare 'fungi-wereld', die ik tijdens wandelingen tegenkwam. De zeldzame peperbus en de rechte koraalzwam zijn mijn favorieten, voor zover je daarvan kunt spreken, want ze hebben allemaal wel een bijzonder esthetisch uiterlijk. Aan de inktviszwam kleeft wel een heel bijzonder verhaal. Pas in 1921 is deze exotische paddenstoel voor het eerst in Europa waargenomen. De soort kwam tot dan toe alleen in Australië voor. De theorie is dat de sporen zijn meegekomen met de uitrusting of aan de schoenen van Australische soldaten die in de Eerste Wereldoorlog in Frankrijk hebben gevochten. Geleidelijk aan heeft de soort zich over Europa verspreid en is hij nu ook een schaarse soort in Nederland. Zelf heb ik de inktviszwam voor het eerst gefotografeerd tijdens een vakantie in Frankrijk.
1. Peperbus. Zeldzaam. (Katwijk, parkje bij Huize Salem, 2011.)
2. Groene knolamaniet met boomvlieg. Giftigste Nederlandse paddenstoel. (Wassenaar, Meijendel, 2012.)
3. Geschubde inktzwam. (Wassenaar, Lentevreugd, 2010.)
4. Parasolzwam. (Wassenaar, Lentevreugd, 2021.)
5. Parelstuifzwam. (Katwijk, Panbos, 2012.)
6. Rechte koraalzwam. (Wassenaar, Meijendel 2010.)
7. Inktviszwam. (Corrèze F., 2009.)
(Foto's en grafische bewerking: © Jaap v.d. Marel)
zaterdag 11 september 2021
DIERENPARK WASSENAAR
De kleine wereld achter een suikerzakje (5)
Op zolder kwam ik een oud suikerzakjesalbum tegen en kreeg een idee.
Zo’n suikerzakje is een stille getuige van een voorbijgegane wereld. Als ik nu eens beelden die dit bij mij oproept vastleg, een serie van die zakjes scan en in blog-posts verwerk. Zo gezegd, zo gedaan.
De tijgerkop op het suikerzakje van het vroegere dierenpark Wassenaar doet mij terugdenken aan de Bengaalse tijger die een schouderblad miste, een aangeboren gebrek - aldus de toelichting op een bordje -, waardoor het dier zich strompelend voortbewoog. Ook staat mij nog bij dat een van mijn tantes tot haar afgrijzen dwars door de mazen van de tralies, besproeid werd met urine van een andere tijger die zijn territorium duidelijk meende te moeten aangeven voor de groep dagjesmensen die hem gadesloeg. (Mooi woord eigenlijk dat 'dagjesmensen'. Je hoort het tegenwoordig amper nog.) Verder herinner ik mij nog een beleefde resusaap. Als je niet te snel langs zijn verblijf liep, volgde hij je en gaf je netjes een hand, tussen de vrij ruime mazen van het gaaswerk door. Voor zover je er van gediend was uiteraard, want er waren genoeg mensen die het vies vonden of die afgeschrikt werden door het bordje dat vermeldde dat de apen lelijk konden bijten. Op een keer gaf de aap mijn (toen nog) vriendin een hand. Zijn droge, stoffige kleine vingers voelden gummi-achtig aan, zei ze. Het was een heuse handdruk en geen bedelpoging, want hij zag echt wel dat ze niets bij zich had. Het puntzakje met voer dat aan de ingang van het park was aangeschaft, was namelijk allang leeg. Zo heeft iedereen die ooit deze dierentuin bezocht wel zijn eigen specifieke herinneringen. Velen weten nog van de tank en de eenmansduikboot uit W.O. II, die meen ik tot in de jaren zeventig tot de vaste inventaris van de speeltuin behoorden. De beo in de Louisehal die "Koop een Toyota" riep, is ook legendarisch, evenals de Paradijshal waarin je tussen vrij vliegende exotische vogels uit de verzameling van Toyotadealer Louwman door liep.
Onder babyboomers en vertegenwoordigers van de generatie X uit onze regio, heeft deze zoo een bijna-cultstatus. Het is jammer dat dit kleine, maar sfeervolle park, dat naar verhouding veel diersoorten herbergde, in 1985 zijn poorten moest sluiten.
(Fotoscan suikerzakje en grafische bewerking: © Jaap v.d. Marel, Foto resusaap: Pixabay free)
VOGEL VAN DE MAAND (2)
De Gouldamadine (Chloebia gouldiae / Erythrura gouldiae)
Onlangs heb ik de gouldamadines van mijn zwager Jan in zijn volière gefotografeerd. Het zijn de twee vogels in het midden: links de pop, rechts de man. Zij hebben de wildkleur met zwarte kop. Er zijn nog twee varianten van de in het wild voorkomende vogels bekend, namelijk met rode kop (boven en onder op de plaat) en de zeer zeldzame met oranje kop. Verder bestaan er nog vele, hiervan afwijkende, gekweekte kleurversies. De gouldamadine is een Australische prachtvink, ontdekt door de beroemde Engelse ornitholoog John Gould (1804-1881) die de soort naar zijn echtgenote heeft genoemd (te zien aan de vrouwelijke genitiefuitgang -iae van de Latijnse soortnaam). Gould was geen academicus. Zijn ornithologische kennis ontwikkelde hij als begaafd preparateur van vogels. Als 'taxadermist' stond hij al snel hoog aangeschreven en kreeg hij op drieëntwintigjarige leeftijd een aanstelling als conservator aan het museum van de Zoological Society of London. Tijdens een studiereis van 1838-1840 in Australië beschreef hij de gouldamadine. Zijn vrouw Elizabeth maakte de eerste litho van deze onwaarschijnlijk mooi gekleurde vogel.
Rond 1950 was de gouldamadine nog buitengewoon talrijk. Miljoenen vogels bevolkten de grasvlakten en niet te dicht beboste gebieden in Noord- en Noordoost-Australië. Sindsdien is het voorkomen van de soort dramatisch afgenomen. Sommige wetenschappelijke bronnen geven aan dat er nog maar 2500 in het wild levende vogels over zijn. Intensief beweiden en op grote schaal afbranden van grasvlakten met als doel volledig uitgroeien van het gras te voorkomen, worden tot de belangrijkste oorzaken gerekend van de gigantische afname van gouldamadines. Graszaden vormen namelijk het belangrijkste voedsel van de vogels. Gelukkig worden door de Australische overheid de laatste jaren beschermingsmaatregelen getroffen. Er worden zelfs wildvorm kooivogels uitgezet om groei van de natuurlijke populatie te bevorderen. Het is te hopen dat hiermee langzaamaan het tij voor deze bijzondere soort kan keren.
(Foto's en grafische bewerking: © Jaap v.d. Marel)
zaterdag 21 augustus 2021
DE LUCHT
De kleine wereld achter een suikerzakje (4)
Op zolder kwam ik een oud suikerzakjesalbum tegen en kreeg een idee.
Zo’n suikerzakje is een stille getuige van een voorbijgegane wereld. Als ik nu eens beelden die dit bij mij oproept vastleg, een serie van die zakjes scan en in blog-posts verwerk. Zo gezegd, zo gedaan.
"We waere voor achte op pad egaen en al om tien uur bij De Lucht, waer we 'n bakje edaen hebbe." Ik hoor het mijn schoonvader nog zo zeggen ergens begin jaren tachtig, toen hij, thuis gekomen van vakantie in het Moezelgebied, verslag deed van de reis. Die reis hadden mijn schoonouders ondernomen met hun nieuwe auto, een Ford Escort Bravo, waar ze erg trots op waren. Als ze via de A2 naar het zuiden gingen, was Hotel-Café-Restaurant De Lucht, tussen Zaltbommel en Den Bosch, een vertrouwde landmark en pleisterplaats. Je kon (en kunt er nog steeds) ook tanken bij station De Lucht West en op de terugweg bij De Lucht Oost. Via een voetgangerstunnel, die sinds 1958 in gebruik is, kun je onder de A2 door om aan de overkant in het restaurant nog wat te gebruiken.
VOGEL VAN DE MAAND
De Dwergaalscholver (Microcarbo pygmaeus)
Op een eilandje in een plas bij Laagraven (Utrecht) bivakkeert al een paar maanden een voor Nederland zeer zeldzame vogel, een dwergaalscholver. Vissen doet deze vogel meestal een stukje zuidelijker bij de sluizen in het Lekkanaal. Zelf zag ik voor het eerst een dwergaalscholver in 2019 bij het meer van Tiberias in Israël. De vogel is maar iets groter dan een meerkoet. Dit aalscholvertje maakt daardoor en door de korte snavel een veel vriendelijker indruk dan de grotere aalscholversoorten.
In oostelijk Europa vormen de Neusiedler See (Oostenrijk) en de Donaudelta (Roemenië) zo'n beetje de noordgrens van het gebied waar deze soort voorkomt.
Vorige week woensdag ben ik 's morgens vroeg op pad gegaan om de dwergaalscholver te fotograferen in het natuurgebiedje bij Laagraven. Ik had geluk. De vogel zat vrij, op een dikke tak in de begroeiing van een eilandje. Met de lange lens kon ik nog redelijk goede plaatjes, weliswaar met een klein beetje ruis, schieten. Uit circa honderd opnamen heb ik twee foto's geselecteerd en samengevoegd tot de afbeelding hierboven. Het is dus één en dezelfde vogel in twee verschillende houdingen.
(Foto's en grafische bewerking: © Jaap v.d. Marel)
zaterdag 7 augustus 2021
nijntje an zae
Nijntje aan zee in het Katwijks, een initiatief van de Bibliotheek Katwijk, is vanaf 25 september overal verkrijgbaar.
De vertaling is van Leendert de Vink en Jaap van der Marel.
Met plezier hebben we hieraan onze medewerking verleend.
Meer informatie is te vinden onder deze link: Nijntje in 't Katteks (bibliotheekkatwijk.nl)
DE KRUIEDOKTER
(Kort verhaal 😊)
Op verjaardags-bijeenkomsten is één van
de vaste gespreksonderwerpen vaak ziekte.
Op Katwijkse verjaardagen van vroeger,
was het zelfs een favoriet item, zeker op die van mijn ouders. Als jongeman
mocht ik ‘s avonds aanschuiven bij de zogeheten mannetaefel. Geanimeerd volgde ik dan de conversatie. Het ging met name over middele
(medicijnen), geneeswijzen en operatieve ingrepen. Mijn vader was de
zelfbenoemde gespreksleider. Zo maakte ik mee dat hij op de achterkant van een
sigarendoosje zijn pas ondergane maagresectie uittekende. Dit deed hij voor een
oom die in ’t Akkedémies behandeling van een maagzweer moest
ondergaan. De man zag hierna subiet af van opereren en is uiteindelijk door
langdurig kuren met een papdieet van zijn aandoening afgekomen.
Voor mijn vader, een klassieke
hypochonder, schoot de normale artsenij tekort. Hij liep namelijk ook bij een kruiedokter (kruidendokter) in Oegstgeest, eentje met een dubbele achternaam, die hij zeer aanbeval bij
mijn ooms. Na zo’n consult kwam pa met een grote papieren zak thuis, vol met in
cellofaanzakjes verpakte gedroogde kruiden. De lucht van tijm, kamille en
duizendblad kwam hem al vooruit. De hond, Moor, die allergisch was voor vreemde
luchtjes, gaf blaffend uiting van zijn afkeuring. ‘Je vader is weer bij die
dure kwakzalver geweest; dat zal dokter Visser (de huisarts) vast niet leuk
vinden’, stelde moeder dan vast.
De medische WP en een door veelvuldige
gebruik, beduimeld geworden handboek van dokter Vogel, namen een
prominente plaats in in pa’s boekenkast. Uit het werk van Vogel citeerde hij
eens op een van de avonden hoe je van ‘zucht’ af kon komen. Dit kon
met vochtofdrijvende kruie. Waarheen het vocht afdreef, was mij niet
duidelijk. Nae zae! (naar zee), zei mijn ome Maart snedig.
Sommige ooms gingen prat op een eigen
favoriete alternatieve geneeswijze. Zo was er één die zich had laten beleze,
nadat hij gestoken was door een pieterman, een giftige vis. Beleze
(belezen) is een soort van sjamaanpraktijk Hollandse stijl, waarbij bezwerende
formules worden geuit, gepaard gaande met handoplegging. Polder-voodoo, dus. Een
andere oom meldde trots dat hij een homopaet bezocht. Met deze
genderachtige term bedoelde hij een beoefenaar van de homeopathie. Uiteraard
kwam ook de Moermantherapie aan de orde, die in die tijd enige opgang had om
kanker te voorkomen en bestrijden. Ome Kees die van efficiënt taalgebruik
hield, bracht de hele filosofie van dokter Moerman terug tot vier woorden:’t
lichaem mot verzure, zei hij.
Het hek was helemaal van de dam, toen de
eerste verklarende geneesmiddelen-gids verscheen. Plotseling kon je extra inzicht
opdoen over wat de huisarts of specialist je had voorgeschreven en waarom.
Interessant was dat de informatie veel uitgebreider en duidelijker was dan de
bijsluiter bij tabletten, drankje of zalf. Uiteraard was mijn vader de eerste
die over zo’n ‘nuttig’ naslagwerkje beschikte. Op de verjaarsavonden ging hij
nu mijn ooms bevragen of en welke geneesmiddelen zij gebruikten en zocht hij
deze op in de gids. Vervolgens vond er een ‘audit’ plaats, waarbij niet alleen medicijn
en patiënt, maar ook degene die het voorschreef en alternatieve geneesmiddelen
uitvoerig in beschouwing werden genomen.
© Jaap v.d. Marel
Illustratie: Pixabay Free
dinsdag 13 juli 2021
PANDASIA
Vorige week verbleven we een midweek in Elst (Overbetuwe). Een poosje koesterden we al het plan om een keer de reuzenpanda's in Ouwehands Dierenpark te bezoeken. Omdat het toch in de buurt was en Corona het toeliet, zijn we op dinsdag naar Rhenen gereden om het symbooldier van het WNF te kunnen zien. Het pandajong Fan Xing, zoon van moeder Wu Wen en vader Xing Ya, is inmiddels al veertien maanden oud. Het blijft een beetje spannend of je voldoende van het pandagezin te zien krijgt. Pandaberen trekken zich ook overdag nog wel eens terug om op een beschutte plaats een slaapje te doen. Onze vrees zou ongegrond blijken.
Pandamoeder Wu Wen |
Pandasia, het riante in Chinese bouwstijl opgetrokken verblijf van de reuzenpanda's, kun je, ook al door de pagode die het gebouw siert, moeilijk over het hoofd zien. De oppervlakte van het totale complex is 3400 vierkante meter (!). Er zijn aparte verblijven binnen voor mannetje en vrouwtje, nachtverblijven, een aparte ruimte voor medische verzorging en een koelcel voor bamboe-opslag, want zij eten alleen maar een bepaalde soort bamboe.
![]() |
Moeder en zoon |
Daarna speelde het tweetal zeker een halfuur in de tuin rond het verblijf en op de bruggetjes en een soort van schommel die zich daar bevinden. Vader reuzenpanda Xing Ya die zich aan de andere kant van het grote gebouw ophoudt, hebben we niet gezien. Tijdens ons bezoek aan de reuzenpanda's was er ook een filmploeg, die net als wij heel tevreden was over de beelden die gemaakt konden worden.
maandag 21 juni 2021
NATUURFOTO'S BEWERKEN
Thorburn en Singer
In de afgelopen vijftien jaar heb ik honderden natuurfoto's, meest van vogels, gemaakt. De beste heb ik in een aparte database gezet. Nu ik mij niet zo vaak meer in het veld vertoon, rees de gedachte deze foto's een meer persoonlijke toets te geven.
Als bewonderaar van de grote vogelschilders en -tekenaars, leek het mij een uitdaging om iets in hun trant met foto's te doen. Wat mij hierbij van pas komt, is dat ik vijf jaar (van 1966-1971) als graficus (retoucheur-fotograaf) werkzaam ben geweest. Al het geleerde heeft zijn nut.
Mijn favoriete vogelschilders/-tekenaars zijn de Schot Archibald Thorburn (1860-1935) en de Amerikaan Arthur Singer (1917-1990). De steendrukken van Thorburn vallen op door gevoel voor drama en romantiek. De achtergronden van het onderwerp zijn meestal (ogenschijnlijk) haast terloops geschetste duidingen van de biotoop waarin het dier voorkomt. De aantrekkingskracht van de platen van Singer is net als bij Thorburn terug te brengen op wetenschappelijke observatie en gevoel voor esthetiek. Liefde voor het vak en voor het onderwerp. Singers penseelvoering lijkt zekerder. Vaker dan bij Thorburn is zijn achtergrondtekening bij illustraties nog maar heel minimalistisch, soms nog slechts een takje of polletje gras met bovendien nog verlopende randen. Het belangrijkste voor beide schilders is, dat het onderwerp maximaal gedetailleerd en in de juiste kleuren afgebeeld wordt, om te beantwoorden aan de eis, dat je het dier aan de hand van het plaatje kunt determineren. Bijkomend is dat juist deze techniek zo'n mooi effect geeft. Tegenwoordige illustratoren van natuurfotoboeken bedienen zich ook dikwijls van het minimaliseren van de achtergrond.
Bewerking van enkele foto's
Hieronder drie 'vooroefeningen' van afgelopen maand in de vermelde techniek. Voorbeeld 1 is een foto van bijeneters, voor en na de volgende bewerkingen: zoeken van een geschikte opname, zoeken van een passende achtergrond (i.c. papier met een bepaalde kleur en textuur), plaatsen van de opname in de achtergrond. Er zijn dan twee layers. In de layer van het onderwerp worden de vogels 'vrijstaand' gemaakt. Ik doe dit door het 'weggummen' van de oude achtergrond. Alleen de tak waarop zij zitten blijft gehandhaafd. De uiteinden van de tak worden verlopend geretoucheerd. De zogeheten pfi wordt vervolgens opgeslagen als jpg-extensie.
Voorbeeld 1, voor
Voorbeeld 1, na bewerking
Voorbeeld 2, voor
Hierover kun je van mening verschillen. Mijn voorkeur gaat toch naar de 'minimalistische' versie van moeder en kind Indische neushoorn uit.
Voorbeeld 3, voor
Voorbeeld 3, na
DONKERSTEEG NUMMER ZEVEN
De kleine wereld achter een suikerzakje (3)
Op zolder kwam ik een oud suikerzakjesalbum tegen en kreeg een idee.
Zo’n suikerzakje is een stille getuige van een voorbijgegane wereld. Als ik nu eens beelden die dit bij mij oproept vastleg, een serie van die zakjes scan en in blog-posts verwerk. Zo gezegd, zo gedaan.
dinsdag 18 mei 2021
ONZE SPECHTEN
EEN NIEUW SOCIAAL CONTRACT
Vorige week kreeg ik dit boek van Dicky. Binnen drie dagen had ik de 210 bladzijden gelezen. Het is zeker een boeiend boek, omdat zaken op zijn plaats vallen waarom er zoveel mis gaat in de verhouding tussen overheid en burger. Vanzelfsprekend heeft Pieter Omtzigt veel tekst gewijd aan de kinderopvang-toeslagaffaire bij de belastingdienst. Hierbij bleek een meedogenloze overheid, gespeend van elke vorm van empathie, tienduizenden burgers ongehoord hard in hun belangen te hebben getroffen en levens in feite te hebben vernietigd.
Gelukkig was er nog een klein groepje Kamerleden uit diverse partijen, (Omtzigt, Leijten, Lodder en Azarkan), dat besefte wat het moreel inhield om volksvertegenwoordiger te zijn en in de bres sprong voor de gedupeerden. Dit zal bij de goegemeente het geloof in de democratie weer een beetje hebben teruggebracht.
In zijn boek heeft Omtzigt, mede aan de hand van zijn Europese ervaring en bevindingen door andere kwesties, breder geanalyseerd wat er zoal fout gaat en gegaan is. Persoonlijk vond ik bijvoorbeeld zijn uitleg erg verhelderend hoe de regering regelmatig tegen een fiasco aanloopt door blind te varen op plannen en modellen, zonder adequaat na te gaan hoe een en ander gaat uitwerken voor de burger. De stikstofkwestie en het biomassaschandaal zijn hier voorbeelden van. Met het zogeheten klimaatbeleid gaat het dezelfde richting uit.
Terecht komt hij tot de conclusie dat het sociaal contract, die stilzwijgende overeenkomst waarbij de burgers hun macht in bruikleen hebben gegeven aan de overheid en waarvoor middels verkiezingen telkens opnieuw mandaat wordt verleend, moet worden herzien. Macht en tegenmacht behoeven opnieuw afstemming op elkaar.
Verder ben ik blij, dat Omtzigt ook concrete, begrijpelijke voorstellen doet hoe het nieuwe sociale contract vorm kan worden gegeven. Laten we hopen dat (en in de gaten houden of) onze overheden, de media en verder alle andere van belang zijnde maatschappelijke instituties, positief met die voorstellen aan de slag gaan.
(Foto: Jaap v.d. Marel)
dinsdag 6 april 2021
DE BUIZERD
Over vogels: de Buizerd (Buteo buteo)
Een buizerd verspeelt ook weinig energie
als hij zijn jachtgebied verkent. Rustig wiekend en soeverein bekijkt hij wat
er ver beneden hem zoal gebeurt. Verder vindt hij het niet erg om aas te eten
als de jacht niet goed uitvalt.
September 2017 heb ik vanuit een observatie-hut in Noord-Brabant buizerds gefotografeerd.
’s Morgens, zo vroeg mogelijk, begeef je je langs een onopvallende route naar de ingang van de hut. Zelf gezeten in het donker, kijk je uit over een vijver. Op nog geen meter of tien, op een boomstronk juist achter de vijver, heeft de exploitant van de observatie-hut als lokaas een dode duif vastgemaakt, die hij eerder die morgen bij een bevriende duivenmelker heeft opgehaald.
In de hut begint het wachten; de
sensatie van de jacht maakt zich meester van je. Wanneer zal de buizerd zich
gaan vertonen…? Soms duurt dat meer dan twee uur, maar je verveelt je niet.
Allerlei klein grut, zoals vinken, kool- en pimpelmezen, winterkoninkjes en een
bonte specht, komt langs voor een drinkpauze aan de vijver. De dag dat onze
vogelaarsgroep de hut bezocht, kwamen er twee verschillende buizerds, een
adulte en een jonger lijkende vogel, op het aas af. We konden ze prima
fotograferen.
Buizerds gefotografeerd vanuit de observatie-hut.
De donkere vogel op de prooi, (het lokaas).
(Foto’s: J. v.d. Marel)
CAFÉ-RESTAURANT "DE NACHTEGAAL"
De
kleine wereld achter een suikerzakje (2)
Op zolder kwam ik een oud
suikerzakjesalbum tegen en kreeg een idee.
Zo’n suikerzakje is een stille getuige
van een voorbijgegane wereld. Als ik nu eens beelden die dit bij mij oproept
vastleg, een serie van die zakjes scan en in blog-posts verwerk. Zo gezegd, zo
gedaan.
Rond het gebouw stonden een paar
paaltjes met bijzondere kijkkastjes, die hoogst-waarschijnlijk nog van voor de
oorlog dateerden. Als je er een stuiver indeed en een slinger aan een hendeltje
gaf, kon je naar een superkort filmpje van Charlie Chaplin kijken. De rolprent
was een waaier van fotootjes, opeenvolgende ‘stills’ uit een film zouden we
tegenwoordig zeggen, die snel achter elkaar naar beneden vielen, wat de indruk
van bewegend beeld gaf. In feite kenden we dit effect al. Als je op een klein
notablokje, in het midden van elke blaadje, aan de onderkant hetzelfde
gezichtje tekende met geleidelijk wisselende gezichtsuitdrukking en de blaadjes
tussen duim en wijsvinger snel weg liet lopen, had je je eigen
tekenfilmpje.
’s Zomers zaten we bij De
Nachtegaal, geplaagd door wespen, op het immer stoffige terras en dronk mijn
vader er een glas jus d’orange. Hij kon absoluut niet tegen alcohol; hij werd
al wankel ter been als hij een leeg bierglas zag staan. Mijn moeder genoot van
een vruchtensorbet dat in een drinkglas werd geserveerd met een rietje en lange
lepel. Volgens mij zaten er gewoon een paar schepjes cocktail van Del Monte en
een scheutje limonadesiroop in het ijs. De kinderijsjes waren getooid met
fragiele parasolletjes; je ziet ze tegenwoordig ook nog wel. Net als kinderen
van nu, namen we ze na afloop mee naar huis. Ze gingen dikwijls al stuk in de
auto. Dit kwam doordat het parasolletje uit verveling te vaak en te hard in- en
uitgeklapt werd.
Uit het archief van de Leidse
kranten
Voor de oorlog was De Nachtegaal al
een bekende thee- en speeltuin. Volgens de overlevering zou er op die plek al
in de negende eeuw een pleisterplaats zijn geweest.
Van 1952 tot 1967 werd de
Nachtegaal uitgebaat door de familie Geerlings. De heer C.P. Geerlings was
tevens eigenaar. Einde 1967 deed de oude heer Geerlings het beheer van de horecagelegenheid
over aan de firma Heineken, die er tot 1981 diverse zetbazen plaatste.
In die periode ging het aanzien van de Nachtegaal achteruit. Het dieptepunt kwam in het najaar van 1981, toen er een schietpartij op het etablissement plaatsvond. Twee maanden later, in december 1981 werd het nog erger. Er was een felle uitslaande brand die het café in de as legde. Na de brand zegde Heineken het contract op.Vier jaar lang kon men vanaf de openbare weg de geblakerde bouwval zien staan, tot in 1985 zoon Kees van de familie Geerlings de Nachtegaal enigermate in oude glorie herstelde. De formule van het horecabedrijf werd aangepast. Er kwam geen speeltuin, omdat dat geen ‘trekker’ meer was. Het restaurant kwam ook niet meer terug. Binnen waren vijftig zitplaatsen en een biljart. De nieuwe Nachtegaal had vooral de functie van bar-discogelegenheid.
Regelmatig traden er ook bands op en vonden er kleine toneelvoorstellingen plaats. Uiteindelijk bleek het niet mogelijk de zaak draaiende te houden, gezien de concurrentie door moderner horecazaken. In het najaar van 1999 houdt de Nachtegaal, die vele eeuwen pleisterplaats voor dorstige reizigers was geweest, op te bestaan.
DE VANGUARD
De eerste auto van mijn ouders
Begin jaren vijftig gebruikte mijn vader voor woon-werkverkeer nog
de ‘stoomfiets’, zoals hij zijn motorfiets noemde. Maar pa, niet echt een
motorrijder, was meer op comfort gesteld.
Zodra het een beetje kon lijden, werd de motor ingeruild voor een
auto. Het werd een tweedehands Standard Vanguard, een middenklasser, een Engels
merk dat in de jaren zestig is verdwenen. Er zat geen kachel in; die moest hij
in laten bouwen. Vanguard betekent voorhoede. ‘Je spreekt ’t uit als “fenker”
’, zei moeder die dit had opgepikt uit het verhaal van de verkoper, die er
kennelijk eigen Engelse uitspraakregels op nahield.
De naam was een voorteken, niet zo verrassend in dit geval: de
auto werd de eerste in een lange reeks van personenwagens die nog zouden
volgen. ‘Hij kan wel honderdvijfentwintig’, zei pa, die overigens zelden boven de tachtig reed,
een beetje opschepperig.
Vaag herinner ik mij een zomers uitstapje naar de Efteling met de
Vanguard (wij gebruikten alleen de typeaanduiding, zeg nu zelf, Standard is
geen naam voor een automerk). Opoe en opa gingen ook mee en ik zat tussen pa en
ma op de ongedeelde voorbank. Mijn jongere broer, een peuter nog, zat gewoon
bij moeder op schoot en mijn zus achterin tussen mijn grootouders.
Veiligheidsgordels waren er nog niet.
Na een poosje ontwikkelde mijn vader een geconditioneerde reflex.
Als hij onverwacht hard moest remmen, strekte hij zijn rechterarm naar rechts
uit voor de mede-inzittenden op de voorbank om te voorkomen dat zij met het
hoofd tegen de voorruit kwamen. Het grappige was dat hij dit ook automatisch
deed als er zakenrelaties naast hem zaten, die hierdoor verrast werden en
lacherig reageerden. Voor kennissen of familieleden die nog nooit in een auto
hadden gereden en een ritje meemaakten, had pa een geintje in petto waarmee hij
vrijwel altijd succes had: vlak voordat hij onder een viaduct door reed, gaf
hij luid het commando ‘bukken!’.
Onze Vanguard, een blauwgrijze auto met een ietwat bolle
carrosserie en nerveus oplichtende richtingaanwijzers die nog aan de zijkanten
uit de raamtussenstijl naar buiten klapten, was na een jaar of twee alweer uit
beeld. ‘Hij zoop niet alleen benzine, maar ook olie’, merkte mijn vader
hierover later eens op. Hij vertrouwde de Vanguard niet meer toen tijdens het
rijden de stuurstang brak. Gelukkig reed hij op dat moment langzaam en gebeurde
er verder niks. Toen de wagen stilstond en hij uitgestapt was, was het curieus
te zien dat de voorwielen allebei eigenwijs naar buiten gericht waren.
VOGEL VAN DE MAAND
Pestvogel ( Bombycilla garrulus ) Wat een akelige naam voor zo'n mooie vogel! Dat dacht ik toen ik de vogel voor het eerst zag. In de...
-
Pestvogel ( Bombycilla garrulus ) Wat een akelige naam voor zo'n mooie vogel! Dat dacht ik toen ik de vogel voor het eerst zag. In de...
-
De kleine wereld achter een suikerzakje (6) Op zolder kwam ik een oud suikerzakjesalbum tegen en kreeg een idee. Zo’n suikerzakje is een sti...
-
De kleine wereld achter een suikerzakje (2) Op zolder kwam ik een oud suikerzakjesalbum tegen en kreeg een idee. Zo’n suikerzakje ...


















